ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು: ಚೆಕ್ ಮತ್ತು ಸಹಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು, ಸಾಲದ ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ ಆರೋಪಿಯ ಮೇಲೆ; ಸೆಕ್ಷನ್ 139 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಹೊರೆ ಆರೋಪಿಗೇ
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ ಖಂಡಪೀಠವು ನೆಗೋಷಿಯಬಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ (Negotiable Instruments Act) - ಸೆಕ್ಷನ್ 139 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಚೆಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲಿನ ಸಹಿಯನ್ನು ಆರೋಪಿಯು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 139 ರ ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ (presumption) ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಹೊರೆ (evidential burden) ಆರೋಪಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ ಮೊದಲು ನಿರಾಕರಿಸದ ಹೊರತು, ದೂರುದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಬೆಂಗಳೂರು, ಏಪ್ರಿಲ್ 26: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪೊಂದು, ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಹೊರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿಸ್ ವಿ. ಸೃಷ್ಟಾನಂದ ಅವರಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ಖಂಡಪೀಠವು, ಮಂಜುಳಾ vs ಬಿ.ಆರ್. ರಾಘವೇಂದ್ರ (Criminal Revision Petition 1731/2025) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 26, 2026 ರಂದು ವಿಚಾರಣೆಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
⚖️ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ದೂರುದಾರರಾದ ಬಿ.ಆರ್. ರಾಘವೇಂದ್ರ ಅವರು ಮಂಜುಳಾ ಎಂಬವರ ವಿರುದ್ಧ ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ವಿಚಾರಣೆಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆರೋಪಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೂ ಆ ತೀರ್ಪನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತ್ತು. ಆರೋಪಿಯು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.
- ಚೆಕ್ ಮತ್ತು ಸಹಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೇ ಸಾಕು: ಚೆಕ್ ಮೇಲಿನ ಸಹಿಯು ಆರೋಪಿಯದ್ದೇ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆ ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಾಲಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಹೊರೆ ಆರೋಪಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
- ದೂರುದಾರರು ಸಾಲ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ: ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಆರೋಪಿಯು ಮೊದಲು ನಿರಾಕರಿಸದ ಹೊರತು (rebut), ದೂರುದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಾಲ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
- ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಮಟ್ಟ: ಆರೋಪಿಯು 'ಸಂಶಯಾತೀತವಾಗಿ' ತನ್ನ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಬರಿಯ ನಿರಾಕರಣೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. 'ಸಂಭಾವ್ಯತೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ' (preponderance of probabilities) ತನ್ನ ಆರೋಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
"ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲಿನ ಸಹಿಯು ಆರೋಪಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದಾಗ, ದುರುಪಯೋಗದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಆರೋಪಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 139 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೂರುದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿನ ದೃಢವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ."
⚖️ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ
ಈ ತೀರ್ಪು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ನೆಗೋಷಿಯಬಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 139 ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ: ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಆರೋಪಿಯು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೊದಲೇ ದೂರುದಾರರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಾಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೇಳುವ ತಪ್ಪು. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುವ ಈ ತೀರ್ಪು, ಆರೋಪಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು 'ಕೇವಲ ಮಾತು ' ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
"ದೂರುದಾರರ ಸಾಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಆರೋಪಿಯಿಂದ ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ, ಆರೋಪಿಯು ತನ್ನ ಆರೋಪವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ವಿಫಲಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬರುತ್ತದೆ."
🔮 ಮುಂದಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಈ ತೀರ್ಪಿನ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಹೊರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆರೋಪಿಯು ಚೆಕ್ ಮತ್ತು ಸಹಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಪ್ರಿಸಂಪ್ಷನ್ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆರೋಪಿಯು ಸಂಭಾವ್ಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಮಂಡಿಸಬೇಕಾದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕು. ದೂರುದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಾಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ತೀರ್ಪು ಸಾಲಗಾರರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
Post a Comment